ข้อแนะนำการซื้อบ้าน จากงานสัมมนาซื้อบ้านอย่างรอบรู้ครั้งที่ 6 วันที่ 2-3 กุมภาพันธ์ 2545
การออกแบบครอบจักรวาล (Universal Design)


คุณพิศิษฐ์ โรจนวานิช
นายกสมาคม  สมาคมสถาปนิกสยาม

     การออกแบบอาคารและสิ่งแวดล้อมเพื่อทุกคนทุกระดับความสามารถโดยไม่ต้องมีการออกแบบพิเศษเฉพาะด้าน เป้าประสงค์ของแนวทางการออกแบบครอบจักรวาลคือ การทำให้ชีวิตของทุกคนสะดวกสบายขึ้นโดยอาศัยหลักการออกแบบให้ครอบคลุมจำนวนผู้ใช้อาคารให้มากขึ้น โดยมีค่าก่อสร้างเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยหรือไม่เพิ่มเลย การออกแบบครอบจักรวาลเป็นมุมมองใหม่ในการออกแบบ ที่ผนวกเอาวัสดุอุปกรณ์รวมทั้งองค์ประกอบของอาคารที่เปิดโอกาสให้ทุกคน ทุกเพศ ทุกวัย ใช้สอยได้อย่างสูงสุด ในขณะที่การออกแบบเพื่อคนพิการที่กำลังมีการรณรงค์ให้เกิดขึ้นในอาคารสาธารณะประเภทต่างๆ เช่น ในสถานีรถไฟฟ้า เป็นต้น เป็นการมุ่งเพื่อประโยชน์ของคนพิการที่มีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหว แนวความคิดของการออกแบบครอบจักรวาลมุ่งเป้าไปยังผู้ใช้อาคารทุกวัย ทุกขนาด และทุกระดับความสามารถ และสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับอาคารทุกประเภท

      อะไรคือองค์ประกอบครอบจักรวาล เมื่อส่วนหนึ่งส่วนใดของบ้านสามารถใช้ได้โดยคนทุกคนในบ้าน ไม่ว่าคนเหล่านั้นจะมีระดับความสามารถหรือความไม่สามารถอยู่ตรงไหนก็ตาม ที่จริงแล้วองค์ประกอบครอบจักรวาลมีที่มาจากวัสดุอุปกรณ์ทางการก่อสร้างทั่วไป หากแต่ได้รับการคัดสรรหรือและจัดวางหรือไม่จัดวางอย่างตั้งใจ อาทิเช่น ปลั๊กไฟฟ้าที่วางให้สูงจากพื้นมากกว่า 30 ซม.ทั่วไป บานประตูที่มีขนาดกว้างขึ้น หรือการใช้ทางลาดแทนขั้นบันไดบริเวณทางเข้าบ้าน ทั้งหมดนี้จะทำให้บ้านหลังนั้นมีการใช้สอยครอบจักรวาลมากขึ้น

     ในโลกยุคปัจจุบัน องค์ประกอบของประชากรมีการแปรเปลี่ยนไป เรามีคนสูงอายุมากขึ้นจากความก้าวหน้าทางการแพทย์ คนพิการเช่นเดียวกัน มีจำนวนมากขึ้นและสามารถใช้ชีวิตได้ยืนยาวขึ้น ในขณะเดียวกันระบบสังคมที่ผู้อยู่ในวัยทำงานต้องดิ้นรนขวนขวายเพื่อต่อสู้กับสภาวะเศรษฐกิจ ทำให้ผู้คอยช่วยเหลือทางบ้านมีน้อยลงและแนวโน้มก็จะรุนแรงขึ้นทุกวัน การออกแบบครอบจักวาลเพื่อกลุ่มประชากรของยุคสมัยเป็นสิ่งที่สังคมต้องการคำตอบ