Eng
ไทย
เกี่ยวกับมูลนิธิ
หลักการและจรรยาบรรณ
ราคาประเมินค่าก่อสร้าง
บทความความรู้ข้อแนะนำ
เว็บบอร์ด
ติดต่อมูลนิธิ
ประเมินค่าทรัพย์สินให้เป็นธรรมก่อนการเวนคืนเพื่อพัฒนาชาติ

นางสาวสิริมา ชูวิทย์สกุลเลิศ

รางวัลชนะเลิศ ระดับอุดมศึกษา

 

                 สังคมทุกวันนี้อาจเป็นเสมือนสวรรค์บนดินของใครหลายคน เพราะความสุขสบายในชีวิตที่นับวันก็ยิ่งทวีเพิ่มมากขึ้นเป็นลำดับ เรามีการคมนาคมที่สะดวกสบาย มีสิ่งสาธารณูปโภคครบครัน ทั้งน้ำกิน น้ำใช้และไฟฟ้าที่มีให้เราได้อุปโภคบริโภคกันมิได้ขาด คุณประโยชน์และความสำคัญของสิ่งเหล่านี้ทำให้เรามีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นกว่าแต่ก่อน แต่จะมีสักกี่คนที่ตระหนักรู้ว่า ความสุขและความเจริญก้าวหน้าของประเทศชาติทุกวันนี้ส่วนหนึ่งมาจากความเสียสละและน้ำจิตน้ำใจของชาวบ้านหลายร้อยหลังคาเรือนที่ประสบความลำบากและยอมสูญเสียถิ่นอาศัยที่พวกเขารัก ทั้งนี้เพราะการถูกเวนคืนที่ดินที่เป็นไปเพื่ออำนวยประโยชน์ให้กับคนส่วนใหญ่ในสังคมนั่นเอง
                 การเวนคืน คือ การออกกฎหมายมาบังคับซื้อที่ดินของเอกชน โดยหน่วยราชการที่ทำการเวนคืนจะต้องจ่ายค่าทดแทนที่เป็นธรรมให้แก่เจ้าของที่ดินด้วย ที่ดินดังกล่าวจะถูกนำมาฟื้นฟูเพื่อใช้เป็นสาธารณประโยชน์ การเวนคืนจึงเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะการพัฒนาความเจริญในด้านต่างๆ จะรุดหน้าไปได้ก็จำเป็นต้องมีการจัดแปลงที่ดินใหม่ สร้างถนน ทางด่วน ทางรถไฟฟ้า คลองประปา คลองชลประทาน บ่อบำบัดน้ำเสีย สนามบิน ฯลฯ จุดมุ่งหมายหลักของการเวนคืนจึงเป็นไปเพื่อประโยชน์และความสุขของประชาชนส่วนใหญ่ และเพื่อรองรับบ้านเมืองที่จะก้าวหน้าต่อไปในอนาคต การเวนคืนที่ดินหลายร้อยโครงการที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นการเวนคืนเพื่อแก้ไขปัญหาการจราจรในเขตกรุงเทพฯ ให้มีความคล่องตัวมากขึ้น การเวนคืนเพื่อปรับผังเมือง การเวนคืนเพื่อพัฒนาระบบบรรเทาภัยทางน้ำ การเวนคืนเพื่อเพิ่มพื้นที่ชลประทาน การเวนคืนเพื่อจัดทำสวนสาธารณะและอนุรักษ์โบราณสถานของชาติ เป็นต้น ล้วนเกื้อกูลประโยชน์แก่บ้านเมืองอย่างมหาศาลตราบจนถึงทุกวันนี้ อีกทั้งยังเป็นประจักษ์พยานให้เราได้เล็งเห็นถึงความต้องการและ    ความจำเป็นในการเวนคืนที่ดินของราษฎรเพื่อการพัฒนาประเทศชาติต่อไป
                 แม้การเวนคืนจะเป็นกลไกหนึ่งของการพัฒนาเพื่อส่วนรวมอย่างแท้จริงแล้ว แต่การเวนคืนก็ยังดูเป็นเรื่องโหดร้ายในสายตาของคนส่วนใหญ่ เพราะนั่นหมายถึง ผู้คนส่วนหนึ่งจะต้องสละ ที่อยู่ที่ทำกินของตนและอพยพไปเริ่มตั้งถิ่นฐานใหม่ การเวนคืนจึงเป็นเหตุแห่งการสูญเสียที่ไม่มีใครปรารถนา ผู้ที่มีที่ดินหรือที่พักอาศัยในแนวเขตการเวนคืนต่างพากันคัดค้านโครงการและแสดงความไม่พอใจ ด้วยความไม่ไว้วางใจหน่วยงานราชการและกลัวจะไม่ได้รับความเป็นธรรม ในอดีตที่ผ่านมา การเวนคืนที่ดินถือเป็นภาระอันหนักหน่วงอย่างยิ่งของภาครัฐที่มีหน้าที่ในการดำเนินงานเกี่ยวกับการปฏิรูปที่ดิน สาธารณูปโภค การพัฒนาการเกษตรและอุตสาหกรรม การได้มาซึ่งทรัพยากรธรรมชาติ การผังเมืองหรือเพื่อประโยชน์สาธารณะอย่างอื่น แม้ผลกระทบจากการเวนคืนจะสร้างความเดือดร้อนให้กับเจ้าของที่ดินเป็นจำนวนมาก แต่เพื่อผลประโยชน์ของส่วนรวมแล้วรัฐในฐานะผู้รับผิดชอบโครงการก็จำเป็นต้องออกประกาศเวนคืนเพื่อให้โครงการนั้นๆ ดำเนินการลุล่วงต่อไปได้ การเวนคืนจึงเสมือนเป็นการบังคับให้ราษฎรสละที่ดินของตนหรือขายที่ดินให้กับภาครัฐด้วยความไม่สมัครใจนั่นเอง นอกจากนี้ กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับการเวนคืนที่ไม่เป็นธรรม ค่าตอบแทนที่ต่ำเกินจริง ความบกพร่องของเจ้าหน้าที่หรือความล่าช้าของทางราชการในการจ่ายค่าทดแทนก็มีปรากฏให้เห็นอยู่เป็นประจำ ปัญหาอุปสรรคเหล่านี้จึงเป็นเรื่องท้าทายที่หน่วยงานภาครัฐจะต้องเร่งแก้ไขและพิสูจน์ให้ประชาชนได้เห็นว่า กรณีของการเวนคืนต่างๆ ได้รับการชดใช้อย่างเป็นธรรมและเพื่อสาธารณประโยชน์โดยแท้
                 ในปัจจุบันหน่วยงานภาครัฐอาศัยอำนาจพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 มาเป็นเครื่องมือในการจัดหาที่ดิน ด้วยความหวังที่จะช่วยให้ราษฎรเดือดร้อนน้อยที่สุด และให้ที่ดินเป็นประโยชน์แก่ราชการและส่วนรวมอย่างเต็มที่ กฎหมายฉบับนี้ได้กำหนดกฎเกณฑ์ในการที่องค์กรรัฐจะทำการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ เช่น แนวเวนคืนที่ดิน องค์กรที่ทำหน้าที่เวนคืน อำนาจหน้าที่ของผู้ทำหน้าที่เวนคืน การจ่ายค่าชดเชยอย่างเป็นธรรม โดยการพิจารณามูลค่าตามท้องตลาดของที่ดินนั้น เป็นต้น แต่ถึงกระนั้น ปัญหาการเวนคืนก็ยังคงเป็นเรื่องที่ค้างคาอยู่ในสังคมเรื่อยมา การจะทำให้ราษฎรส่วนใหญ่เกิดความพอใจ หรือมีความต้องการตรงกันเกี่ยวกับการเวนคืน โดยเฉพาะเรื่องการประเมินราคาที่ดินที่ถูกเวนคืนนั้น จึงจำเป็นต้องอาศัยการประนีประนอมจากทุกคนทุกฝ่าย รัฐบาลในวันนี้ควรเน้นการประเมินค่าทรัพย์สินให้เป็นธรรมก่อนการเวนคืนเป็นหลักในการปฏิบัติ การเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการประเมินมูลค่าการเวนคืนที่ถูกต้อง พร้อมกับการปลูกจิตสำนึกในการรับผิดชอบต่อวิชาชีพให้กับเจ้าหน้าที่ของรัฐถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการสร้างภาพพจน์ใหม่ในสายตาของประชาชน และเพื่อให้ระเบียบการเวนคืนมีความเหมาะสม เป็นไปในแนวทางเดียวกัน ส่วนในเชิงปฏิบัติเพื่อการขอเวนคืน รัฐบาลควรจะใช้ยึดแนวทางเจรจาขอซื้อตามราคาตลาดมากกว่าการใช้อำนาจเวนคืน เร่งปรับปรุงนโยบายหรือวิธีการในการพิจารณาราคาที่ดินแต่ละแปลงให้มีความละเอียดรอบคอบมากยิ่งขึ้น โดยคำนึงถึงปัจจัยโดยรอบทั้งด้านทำเลที่ตั้ง การใช้ประโยชน์ การพัฒนาที่ดิน ด้านกฎหมาย ด้านจิตวิทยา ด้านสังคมและเศรษฐกิจ ฯลฯ นอกจากนี้ ควรมีการออกระเบียบหรือกฎหมายเพื่อพิทักษ์ผลประโยชน์ของประชาชนหรือธุรกิจที่ถูกเวนคืน เปิดโอกาสให้ภาคเอกชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองและประเมินค่าทรัพย์สินเพื่อให้เกิดการประสานความร่วมมือและปรับเปลี่ยนแนวทางการเวนคืนให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ตลอดจนการอาศัยวิทยาการและเทคโนโลยีที่ทันสมัย เช่น ระบบคอมพิวเตอร์ช่วยประเมินราคา โดยสร้างแบบจำลองการประเมินราคาที่ดินบนฐานข้อมูล GIS หรือเรียกว่าระบบ Interactive CAMA-GIS (Computer assisted Mass Appraisal - Geographic Information System) ซึ่งเป็นระบบที่มีศักยภาพอย่างยิ่งและเป็นที่นิยมใช้กันในระดับสากล มาช่วยในการประเมินอสังหาริมทรัพย์ในอีกทางหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อสร้างมาตรฐานการประเมินราคาเพื่อการเวนคืนที่เป็นธรรม เป็นที่ยอมรับของประชาชน และช่วยทดแทนการเสียสิทธิในการดำรงอยู่และการใช้ประโยชน์จากที่ดินให้กับผู้ที่ถูกเวนคืนได้อย่างสมบูรณ์
                 แนวทางสำคัญอีกประการหนึ่งที่จะช่วยสนับสนุนให้การเวนคืนเป็นไปอย่างราบรื่นก็คือ การสร้างเข้าใจให้กับราษฎรเจ้าของที่ดินที่จะต้องใช้ตามโครงการเป็นหลัก ให้พวกเขาได้ตระหนักถึงความจำเป็นของการเวนคืนที่ดิน สิทธิและค่าทดแทนที่พวกเขาควรได้รับด้วยความเป็นธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเสียสละเพื่อส่วนรวม ซึ่งจะช่วยให้ประชาชนตระหนักถึงหน้าที่ที่พึงปฏิบัติในฐานะพลเมืองที่ดีของชาติและให้ความร่วมมือกับภาครัฐอย่างเต็มที่ ความผาสุกจากการรู้จักแบ่งปันทรัพยากรก็จะเกิดขึ้นและสร้างสรรค์ให้สังคมเราน่าอยู่มากยิ่งขึ้น ในขณะเดียวกันภาครัฐหรือ "ผู้บำบัดทุกข์บำรุงสุข" ให้กับประชาชนก็ควรหยิบยื่นความช่วยเหลือให้กับผู้ถูกเวนคืนที่ดินในฐานะประชาชนส่วนหนึ่งของสังคมด้วย มิใช่ทอดทิ้งให้รับชะตาตามยถากรรม โดยกำหนดมาตรการช่วยเหลืออื่นๆ เพิ่มเติม เช่น การจัดหาที่อยู่อาศัย การขนย้ายทรัพย์สิน การสนับสนุนอาชีพ เป็นต้น ช่วยเหลือพวกเขาให้ได้มากที่สุดจนกว่าจะมั่นใจว่าพวกเขาได้รับค่าชดเชยอย่างเหมาะสม และสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติบนที่ดินผืนใหม่ การเกื้อกูลจากภาครัฐจะเป็นแนวทางการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ในสังคมยุคใหม่ที่จะเป็นประโยชน์ในส่วนราชการและเป็นสิ่งที่ประชาชนทุกคนต่างคาดหวัง
                 การเวนคืนที่ดินเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญต่อการพัฒนาประเทศอย่างยิ่ง เพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นไว้รองรับความต้องการของประชาชนส่วนรวมและความก้าวหน้าของบ้านเมืองในอนาคต ดังนั้น กลไกในการเวนคืนจึงควรเป็นไปอย่างสร้างสรรค์และเป็นธรรมกับทุกคนทุกฝ่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การคำนึงถึงประโยชน์ของประชาชนเป็นที่ตั้ง และนับเป็นบุญของเราชาวไทยที่มีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวผู้เป็นแบบอย่างในการพัฒนาประเทศ จากโครงการในพระราชดำริของพระองค์ ทรงหลีกเลี่ยงที่จะเข้าไปสร้างปัญหาความเดือดร้อนให้กับคนกลุ่มหนึ่ง เพื่อสร้างความสะดวกสบายให้กับคนอีกกลุ่มหนึ่ง ไม่ว่าโครงการนั้นจะมีความจำเป็น ความเหมาะสมทางด้านเทคนิคและวิชาการ หรือจะช่วยก่อประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจประการใดก็ตาม หากแต่การดำเนินงานนั้นส่งผลต่อความเข้าใจอันดีและความสงบสุขของราษฎรแล้ว ก็ทรงหลีกเลี่ยงไม่กระทำ ด้วยทรงเห็นว่า โครงการนั้นๆ ควรเป็น "มติ" ของชุมชนหรือส่วนรวมนั่นเอง หลักการของพระองค์จึงเป็นเสมือนเครื่องมือที่ช่วยประคับประคองประเทศชาติให้ก้าวหน้าบนพื้นฐานแห่งความเข้าใจและความสามัคคี การเวนคืนที่ดินที่รักษาไว้ซึ่งความเป็นธรรมและก่อให้เกิดการเกื้อกูลกันในท้องถิ่นจึงจะถือเป็น "ชัยชนะแห่งการพัฒนา" ที่แท้จริง

 
     "การเวนคืน" บนพื้นฐานความถูกต้อง คือครรลองสานสร้างสุขทุกถิ่นฐาน
รัฐร่วมแก้ ราษฎร์ร่วมใจ ไทยสราญ

เกิดผลงานตระการค่าน่าภาคภูมิ

.................................................................
 

 
Area Trebs FIABCI
 
10 ถนน.นนทรี กรุงเทพมหานคร 10120 โทรศัพท์:66 2295 3171: โทรสาร: 66 2295 3994 Email: info@thaiappraisal.org   สถานที่ตั้ง: แผนที่