ในการซื้อขายทรัพย์สินแต่ละครั้ง ผู้ซื้อและผู้ขายต่างต้องการให้ตนได้รับผลตอบแทนอย่างเหมาะสมมากที่สุด ประมาณว่าผู้ซื้อต้องการซื้อในราคาที่ต่ำ แต่ได้ทรัพย์สินที่มีคุณภาพและเหมาะสมมากที่สุด ส่วนผู้ขายต้องการขายทรัพย์สินของตนในราคาที่สูงที่สุดไม่ว่าทรัพย์สินของตนจะมีคุณภาพ เหมาะสมกับราคาที่เสนอไว้หรือไม่ก็ตาม การที่ผู้ซื้อและผู้ขายคิดเช่นนี้ก็ด้วยกิเลส หรือแรงปรารถนาในตัวของแต่ละบุคคล ซึ่งเป็นผลทำให้เกิดการค้าที่คำนึงถึงความได้เปรียบเสียเปรียบเป็นอย่างมาก หรือเกิดความเอารัดเอาเปรียบในการซื้อขาย ซึ่งทางแก้ความเอารัดเอาเปรียบในทางการซื้อขายทรัพย์สินเช่นนี้ เราไม่ว่าผู้ซื้อหรือผู้ขายก็ตาม ในการซื้อขายทรัพย์สินแต่ละครั้งจึงต้องสำรวจคุณภาพของทรัพย์สินที่ซื้อขาย เพื่อให้ได้ทรัพย์สินที่มีราคาประเมินที่เหมาะสมเพื่อป้องกันมิให้เกิดความเอารัดเอาเปรียบทางการค้า เช่นที่กล่าวมาแล้ว การที่จะทำให้เกิดความยุติธรรมเช่นนี้ นำไปสู่การประเมินราคาทรัพย์สินให้ถ้วนถี่ก่อนที่จะทากรซื้อขายทรัพย์สินแต่ละชนิด

     บ้านและที่ดินจัดเป็นทรัพย์ประเภทหนึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จัดเป็นทรัพย์อยู่ในประเภทอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งตามความหมายก็คือ ทรัพย์ที่เคลื่อนที่ไม่ได้นั่นเอง หรือเรียกได้อีกอย่างว่า เป็นทรัพย์ที่อยู่ติดที่ไม่สามารถเคลื่อนย้ายไปไหนได้ โดยหลักกฎหมายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ให้หลักมาว่า การซื้อขายทรัพย์ประเภทนี้ต้องทำการจดทะเบียนกับพนักงานเจ้าหน้าที่เสียก่อน การซื้อขายจึงจะสมบูรณ์ ดังนั้นว่าไปแล้ว การซื้อขายทรัพย์สินประเภทนี้จึงดูค่อนข้างจะยุ่งยาก และมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าการซื้อขายทรัพย์ประเภทอื่น ๆ

     การซื้อขายบ้านในปัจจุบัน ประชาชนต้องการซื้อบ้านมากขึ้นเรื่อย ๆ ทุกวัน เป็นผลให้ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์เริ่มมีความเจริญเติบโตที่ทวีตัวสูงขึ้น กลายเป็นที่สนใจของนักลงทุนที่จะนำเงินมาลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ ในกลุ่มธุรกิจประเภทนี้ บ้านมีการออกแบบมามากมายหลากหลาย ให้สวยงามและเป็นที่สนใจของประชาชน ดังนั้นบ้านที่ถูกสร้างขึ้นทุกวันนี้จึงมีอยู่หลายแบบแต่ละแบบมีราคาให้เลือกหลากหลาย ใครจะเลือกซื้อบ้านแบบไหนก็ได้ มีราคาให้เลือกได้ดั่งใจ ตามแต่จะเลือกให้เหมาะสมกับประเภทและฐานะของแต่ละบุคคล ซึ่งผลของการขยายตัวที่สูงขึ้นของกลุ่มธุรกิจประเภทนี้ ส่งเสริมให้ความรู้ในการประเมินมูลค่าทรัพย์สินก่อนมีการซื้อขาย มีความแพร่หลายกว้างขวางมากยิ่งขึ้น เพื่อให้ประชาชนและผู้ค้าเริ่มหันมามีความสนใจในการประเมินมูลค่าบ้านให้เหมาะสมก่อนมีการซื้อขายมากขึ้น ซึ่งจะมีผลทำให้ประชาชนและผู้ค้าได้รับความเป็นธรรมในการซื้อขายมากขึ้น ทำให้ซื้อขายบ้านได้ตรงใจและเหมาะสมกับผลตอบแทนทั้งสองฝ่าย

     การซื้อขายที่ดิน ซึ่งเป็นอสังหาริมทรัพย์ประเภทหนึ่ง ดังกล่าวข้างต้น ราคาประเมินของที่ดินแต่ละท้องที่ มักจะมีราคาแตกต่างกันไปตามราคาประเมินของแต่ละท้องที่นั้น ตัวอย่างเช่นว่า ที่ดินในท้องที่เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร อาจมีราคาประเมินต่อไร่อยู่ที่ระดับหนึ่งซึ่งอาจมีราคาสูงกว่าที่ดินเขตท้องที่อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ต่อพื้นที่ขนาดเท่ากันอยู่มากมายทีเดียว ซึ่งเปรียบเทียบความต่างของราคาประเมินแล้วจะเห็นว่าสูงต่ำกว่ากันอย่างมากมาย เนื่องจากท้องที่ทั้งสองอาจมีความแตกต่างกันด้านความต้องการอยู่อาศัยของพลเมือง ท้องที่ที่มีพลเมืองต้องการอยู่อาศัยมาก มักจะเป็นท้องที่ที่รัฐบาลจัดสรรงบประมาณให้น้อยกว่ามาก สาธารณูปโภคจึงไม่ดีเท่าในเขตท้องที่ที่รัฐบาลจัดสรรงบประมาณไปให้เหมือนอย่างในกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีความสะดวกสบายมากกว่า พลเมืองในเขตละแวกท้องที่ห่างไกลความเจริญเช่นนี้ มักจะมีพลเมืองต้องการอยู่อาศัยน้อยกว่ามาก ราคาประเมินที่ดินจึงได้ต่ำกว่าในกรุงเทพมหานครมากมายทีเดียว นอกจากที่การซื้อขายที่ดินคำนึงถึงราคาของที่ดินแต่ละท้องที่เป็นหลักแล้ว ราคาประเมินของที่ดินยังรวมไปถึงสิ่งก่อสร้างซึ่งเป็นอสังหาริมทรัพย์ที่ติดอยู่กับที่ดินด้วย การซื้อขายที่ดิน หากที่ดินมีสิ่งก่อสร้างที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ติดอยู่กับที่ดินนั้น เช่น บ้าน การปลูกสร้างสิ่งอื่น ๆ ซึ่งเป็นอสังหาริมทรัพย์อยู่กับที่ติดถาวรกับที่ดิน เรามักรวมราคาประเมินของสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้รวมเข้ากับมูลค่าของที่ดินที่จะทำการซื้อขายกันไปด้วย ซึ่งจะทำให้ที่ดินที่จะการซื้อขายดังกล่าวมีมูลค่าเพิ่มขึ้นตามภาพรวม และองค์ประกอบต่าง ๆ ที่ติดมากับที่ดิน ดังนั้นพูดถึงการซื้อขายบ้านโดยส่วนใหญ่แล้ว เรามักคำนวณราคาที่ดินรวมเข้าเป็นราคาประเมินของบ้านไปด้วยในตัวเอง หรือในทางกลับกันแล้วการซื้อขายที่ดินที่มีบ้านติดอยู่ถาวรไปกับที่ดิน เรามักจะคำนวณราคาบ้านซึ่งเป็นอสังหาริมทรัพย์ที่ติดที่ดิน รวมกับราคาที่ดินไปด้วยในตัว ซึ่งว่าไปแล้วจะรวมเป็นราคาประเมินของที่ดินโดยภาพรวมเช่นกัน

     การประเมินมูลค่าบ้าน นอกจากจะมีราคาที่ดินเป็นองค์ประกอบสำคัญแล้ว เรายังคำนึงถึงองค์ประกอบอื่น ๆ อีก รวมเข้าเป็นราคาประเมินมูลค่าที่แท้จริงของบ้านด้วย การออกแบบบ้านน่าจะเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่จะทำให้ได้รูปแบบบ้านที่สวยงามน่าอยู่อาศัย น่าใคร่ที่จะได้มาเป็นเจ้าของ ตามความเห็นของกระผมเข้าใจว่าบ้านที่มีรูปแบบที่สวยงามเท่านั้นที่จะน่าเตะตาต้องใจ ให้คนสนใจที่จะทำการซื้อขายมากที่สุด ซึ่งบ้านแต่ละแบบน่าจะมีราคาที่แตกต่างกันไป ตามรูปแบบยุคสมัย และความนิยมของประชาชน ในการก่อสร้างบ้านแต่ละครั้ง การออกแบบบ้านถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่จะวัดราคาประเมินที่แท้จริงของบ้านได้ภายหลังเมื่อบ้านถูกสร้างเสร็จ สถาปนิกจะเป็นผู้ถูกจ้างให้ทำการออกแบบเช่นนี้ เพื่อให้ได้บ้านตามรูปแบบที่ผู้อยู่อาศัยต้องการมากที่สุด การว่าจ้างต้องใช้เงิน เป็นราคาเท่าไหร่ แล้วแต่การออกแบบว่ายากง่ายเพียงไร ใช้เวลาไปกับความคิดเท่าไร แต่มูลค่าในการออกแบบที่ว่าจ้างสถาปนิกออกแบอาจไม่ใช่สิ่งสำคัญเพียงอย่างเดียวที่จะทำให้ราคาประเมินเพิ่มขึ้น ตามการออกแบบ เพราะการประเมินราคาเราไม่ได้ดูที่ค่าว่าจ้างว่าเราจ้างสถาปนิกมากเท่าไหร่ แต่ดูผลงานภายหลังที่สร้างบ้านเสร็จแล้วต่างหากว่ามีประโยชน์ สวยงาม เหมาะสมเพียงไร นอกจากนี้แล้วเรายังต้องดูที่องค์ประกอบอื่น ๆ อีก

     การตกแต่งซึ่งเป็นสิ่งถาวรติดกับตัวบ้าน นับเป็นมูลค่าอย่างหนึ่งที่นำมาใช้ในการประเมินราคาบ้าน นอกจากที่กล่าวมาแล้ว บ้านที่ถูกสร้างขึ้นไม่ว่าจะสร้างมาแล้วนานแค่ไหน เคยมีคนอยู่อาศัยภายในบ้านมาก่อนหรือไม่ หรือสร้างมาใหม่แค่ไหน หรือไม่เคยมีคนมาอยู่ก่อน การตกแต่งบ้านให้สวยงามอาจทำให้ราคาประเมินของบ้านหลังดังกล่าวมีมูลค่าสูงขึ้นกว่าแต่ก่อน บ้านหลังเก่าที่จ้างนักออกแบบตกแต่งใหม่อาจจะมีรูปแบบที่สวยงามน่าอยู่มากขึ้นกว่าบ้านหลังเก่าที่ยังไม่ตกแต่งใหม่ ตัวบ้านอาจจะเหมือนเดิมแต่ถูกตกแต่งภายนอกและภายในใหม่หมด โดยใช้ศิลปะในการตกแต่งบ้าน ทำให้บ้านหลับเดิมที่ดูไร้ค่าไร้ราคา กลายเป็นที่สวยงามมากว่าเดิมด้วยอุปกรณ์การตกแต่งที่ถูกนำมาตกแต่งให้แก่บ้านใหม่ ส่วนบ้านหลังใหม่ หากต้องการตกแต่งบ้านให้ดูสวยงามน่าอยู่มากขึ้น ก็อาจว่าจ้างนักออกแบบตกแต่งเหล่านี้ให้ได้บ้านที่ดูสวยงามน่าอยู่มากขึ้น บ้านหลังใหม่ที่ดูมีค่าแล้วอาจมีค่ามากขึ้นจากการตกแต่งบ้านไว้ว่าด้วย ราคาประเมินในการซื้อขายบ้านอาจจะต้องพิจารณาให้ถ้วนถี่จากการตกแต่งดังกล่าวด้วยเช่นกัน

     บ้านหลังเก่าที่เคยมีคนอยู่อาศัยมาก่อนแล้วเป็นระยะเวลาหนึ่งโดยไม่มีจำกัดว่านานเท่าไร บ้านอาจมีราคาประเมินลดลงตามระยะเวลาที่ผ่านมา แม้ว่าบ้านอาจจะถูกสร้างขึ้นมาเป็นอย่างดี ทำให้ตัวบ้านแข็งแรงมั่นคง บ้านหลังเก่าดังกล่าวยังไม่มีสภาพชำรุดหรือทรุดโทรมลงไป แต่ความเก่าที่ถูกสร้างมาเป็นเวลานานจะทำให้บ้านดูไม่เหมือนของใหม่ ราคาประเมินจึงไม่สูงเท่าราคาประเมินของบ้านหลังใหม่ที่ถูกสร้างขึ้น บางครั้งแบบบ้านที่ดูเป็นโบราณอาจเป็นที่นิยมของพวกผู้ซื้อที่ชอบสะสมของเก่าไว้เป็นทรัพย์สมบัติ ราคาประเมินบ้านหลังเก่าประเภทนี้อาจดูมีค่ามากมายกว่าตอนที่ถูกสร้างขึ้นมากในทีเดียว ด้วยเสน่ห์ความเก่าแก่โบราณของมัน จะดึงดูดให้ผู้ซื้อบางท่านต้องการมันเป็นอย่างมาก บ้านหลังใหม่ที่สวยงามที่ถูกสร้างขึ้นอาจมีราคาประเมินแพ้บ้านหลังเก่าประเภทที่สร้างไว้แต่โบราณ ที่ยังคงไว้ซึ่งเสน่ห์ โดยไม่มีความชำรุด ทรุดโทรมลงไป มากทีเดียว

     ความนิยมก็เช่นกันว่าไปตามยุคสมัยแล้ว สมัยโบราณบ้านที่ถูกสร้างขึ้นมักเป็นบ้านทรงไทย เวลาผ่านไปเรามองเห็นบ้านประเภทนี้น้อยลง ประชาชนบางคนที่สนใจที่จะสร้างบ้านประเภทนี้ขึ้นอยู่อาศัยตามความหรูหราฟุ่มเฟือย จนเกิดเป็นความนิยมในหมู่ผู้ซื้อบ้านที่มีสตางค์มากมาย เช่น พวกเศรษฐี ความนิยมชมชอบในหมู่ผู้มีสตางค์มากมายเช่นนี้ ได้เผยแพร่ไปสู่ประชาชนอย่างรวดเร็ว เป็นผลให้ในสมัยปัจจุบันบ้านทรงไทยที่ถูกสร้างขึ้นตามแบบสมัยโบราณ ด้วยไม้สักทองเป็นที่นิยมชมชอบของประชาชนทั้งหลายเป็นอย่างมาก ความนิยมนี้อาจถูกแต่งเติมตกแต่งด้วยฝีมือนักสถาปัตยกรรม หรือสถาปนิก ทำให้บ้านดูสวยงามยิ่งขึ้น ทำให้บ้านประเภทเรือนไทยไม้สักทองที่ถูกผสมวัฒนธรรมสมัยใหม่และการออกแบบเพิ่มเติมในวิชาสถาปัตยกรรมนำสมัย เพิ่มความหลงใหลในเสน่ห์ดึงดูดใจของบ้านประเภทนี้ให้กับประชาชนมากมายกว่าเดิมหลายเท่า ความนิยมเหล่านี้ทำให้บ้านเรือนไทยที่ถูกสร้างขึ้นอย่างสวยงาม บางหลังมีราคาประเมินสูงกว่า บ้านที่สร้างด้วยคอนกรีต ที่ถูกออกแบบด้วยสถาปัตยกรรมนำสมัยให้มีความสวยงามมากมายหลายเท่านัก ดังนั้นความนิยมของประชาชนจึงส่งผลต่อราคาประเมินในการประเมินมูลค่าบ้านในทุกยุคทุกสมัยก็ว่าได้

     วัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างบ้านหากจะพูดถึงความนิยมแล้วจะยกตัวอย่างจากบ้านเรือนไทยที่ถูกสร้างขึ้น เพื่อให้ง่ายต่อความเข้าใจ ในราคาประเมินของมูลค่าเกี่ยวพันกับวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างบ้านได้อย่างไร มูลค่าบ้านเรือนไทยที่ถูกสร้างขึ้นด้วยไม้สักธรรมดา มูลค่าของบ้านเรือนไทยที่สร้างด้วยไม้ประเภทนี้ย่อมมีราคาประเมินน้อยกว่าราคาประเมินของบ้านเรือนไทยที่สร้างด้วยไม้สักทองมากโขทีเดียว เพราะหากจะวัดถึงความสวยงามในการอยู่อาศัยของบ้านเรือนไทยทั้งสองประเภท บ้านเรือนไทยที่สร้างด้วยไม้สักทองจะมีความสวยงามมากกว่า และวัสดุที่ใช้เมื่อเปรียบเทียบกันด้านราคาแล้วจะเห็นว่ามีราคาสูงกว่ากันมากมายทีเดียว ราคาประเมินของบ้านไม้เรือนไทยทั้งสองประเภทนี้ จึงขึ้นอยู่กับวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างบ้านเช่นกัน ราคาประเมินภายหลังการก่อสร้างบ้านทั้งสองเสร็จสิ้น วัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างบ้าน จึงมีความสำคัญต่อการประเมินมูลค่าบ้านมาแพ้องค์ประกอบอื่น ๆ

     เราจะเห็นแล้วว่าการประเมินมูลค่าบ้านให้ถ้วนถี่ก่อนมีการซื้อขาย อาจใช้หลักการใดบ้างอย่างคร่าว ๆ การที่จะซื้อขายบ้านแต่ละครั้ง หากเราประเมินราคาบ้านและที่ดินไม่ถี่ถ้วนเสียก่อน ประเมินราคาเพียงผิวเผิน ราคาประเมินที่ได้จะได้ไม่ถูกต้องเท่าที่ควร ผู้ซื้อหรือผู้ขายหากตัดสินใจซื้อขายโดยที่ไม่ประเมินมูลค่าบ้านให้ถ้วนถี่เสียก่อน ผลออกมาราคาบ้านที่ควรจะขายได้สูงกว่าราคาที่ตกลงกันไว้ เราซึ่งเป็นผู้ขายก็จะขายบ้านได้ในราคาที่ถูกลงกว่าที่เป็นจริง จะมากจะน้อยเราซึ่งเป็นผู้ขายก็ขาดทุนอยู่นั้นเอง ซึ่งถ้าหากเรามีปัญหาทางการเงินอยู่แล้ว เราก็จะยิ่งประสบปัญหาเดือดร้อนทางการเงินมากยิ่งขึ้น หรือหากเป็นผู้ซื้อบ้าน ซึ่งบ้านในราคาที่สูงกว่าราคาประเมิน เพราะไม่ประเมินมูลค่าบ้านให้ถ้วนถี่เสียก่อน ทำให้ซื้อบ้านในราคาที่แพงกว่าที่เป็นจริง ผลก็จะนำให้เรามีปัญหาทางการเงินเหมือนกัน หากเรามีปัญหาทางด้านนี้อยู่แล้ว การประเมินมูลค่าบ้านเพียงผิวเผินจะทำให้ราคาที่ทำการซื้อขายผิดพลาด เป็นผลดีผลเสียต่อผู้ซื้อหรือผู้ขายฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ซึ่งจะทำให้ได้เปรียบเสียเปรียบกันอย่างไม่ยุติธรรม ซึ่งเราจะเห็นแล้วว่าหากเราไม่มีความรู้เกี่ยวกับการประเมินมูลค่าทรัพย์สินให้ถ้วนถี่ก่อนมีการซื้อขายมาก่อน เราจะได้บ้านที่มีราคาประเมินไม่ถูกต้อง การไม่ประเมินมูลค่าให้ถ้วนถี่ก่อนมีการซื้อขายเสียก่อน โดยประเมินราคาเพียงผิวเผิน มูลค่าของทรัพย์สินที่ได้อาจทำให้ผู้ซื้อหรือผู้ขายบ้านได้รับความเสียเปรียบในทางการค้าได้ ซึ่งผลจะมากจะน้อยผู้ซึ่งเป็นฝ่ายเสียเปรียบก็ประสบปัญหาได้รับความเสียหายทั้งสิ้น หากจะมองปัญหาด้านนี้ในมุมกว้างแล้ว ไม่ใช่แต่บ้านและที่ดินเท่านั้นที่จัดเป็นทรัพย์ประเภทหนึ่งที่จะต้องประเมินราคาให้ละเอียดถี่ถ้วนก่อนมีการซื้อขาย ทรัพย์สินประเภทอื่นอีกตั้งมากมายก็ต้องการให้ความรู้ในการประเมินมูลค่าให้ละเอียดถี่ถ้วนก่อนมีการซื้อขาย เข้ามาแก้ไขปัญหาการเอารัดเอาเปรียบในทางการค้าด้วยเหมือนกัน การศึกษาความรู้ในด้านนี้จึงควรจะครอบคลุมไปถึงทรัพย์สินทุกชนิดที่จะทำการซื้อขาย ไม่คำนึงถึงแต่เฉพาะบ้านและที่ดินเท่านั้น ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญแต่รวมไปถึงสิ่งของทุกชนิดที่กฎหมายจัดว่าเป็นทรัพย์ เข้ารวมในวิชาประเมินค่าทรัพย์สินด้วย การศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับการประเมินค่าทรัพย์สินก่อนมีการซื้อขายจึงเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะจะทำให้เราซึ่งเป็นผู้ซื้อหรือผู้ขายทรัพย์สินได้รับความเป็นธรรมในราคาที่ถูกกำหนด